Het is zaterdagochtend, en Bob staat een half uur eerder op dan hij dat door de week doet. Zoon Bart moet naar voetbal gebracht worden en dochter Briesje naar hockey. Jammer dat het allebei op dezelfde tijd begint en ver uit elkaar. Zoon Bart is dus altijd vroeg, en dochter Briesje laat, en de dag begint met een hoop geren en gevlieg. Het is weer goed gegaan. Vervolgens gaat Bob naar de kapper. Hij heeft een afspraak gemaakt om negen uur, om als eerste te zijn, dus toch jammer dat hij de derde is, moet wachten, en voor die paar magere sprieten die worden afgeknipt ruim een uur kwijt is. Snel naar huis. Vrouw Klara wacht ongeduldig want er moeten boodschappen worden gedaan, en ook zij heeft een afspraak met de kapper. Dus ze doen boodschappen. Weer thuis maait Bob het gras, en schildert de schuur. Dat was zo afgesproken. Even een broodje eten en zoon Bart ophalen. Jammer dat Bart heeft verloren. Als Bart weer thuis zit met een boterham vlokken voor zijn neus is het hoog tijd om dochter Briesje op te halen. Zij blijkt onvindbaar, want ze is met vriendinnen meegefietst. Dus Bob gaat naar huis om een fietsband te plakken, de printer te repareren, de auto te wassen, de moeder te bellen, en een postzegel te verzamelen.

Hup naar de sportschool. Fietsen, rennen, roeien, trekken, duwen, strekken en ademhalen. Niet vergeten: in de kleedkamer een praatje maken en douchen. Terug naar huis en de belasting doen, want dat moet ook gebeuren. Toch dochter Briesje ophalen. Zoon Bart een pak op zijn donder geven. Precies waarom weet Bob ook niet maar hij zal het vast verdiend hebben. Hup, naar het tuincentrum, want dat had hij ook belooft. Een plantje kopen. Leuk. Nu we toch bezig zijn kunnen we ook naar Ikea, eindelijk die kast kopen. Ikea. Na twee uur eindeloos door een doolhof rondgedwaald te hebben naar huis zonder kastje maar wel met een auto vol spullen waar niemand op zat te wachten. Geeft niets, de lekkere gehaktballen maken alles goed.

Het is zaterdagmiddag. Bob wil eigenlijk het liefst een dutje doen. Misschien zelfs wel een dut. Misschien wil Bob zelfs wel in een hele diepe maandenlange winterslaap vallen. Wat zou dat fijn zijn! Maar het dutje is hem niet gegund. Ze moeten allemaal naar de verjaardag van neef Bert. Gezellig! Ooms en tantes, buren en vreemden, allemaal een paar uur in een kringetje een gebakje en een borrel. Geen twee, want Bob moet nog rijden. Op de terugweg even langs de markt met leuke dingen, want daar vind je leuke dingen. Na een uur geen leuk ding gevonden te hebben, weer verder, terug naar huis. Eerst dochter Briesje afzetten bij vriendin Boadicea. Kom even binnen, gezellig, wat willen jullie drinken! Zoon Bart heeft in zijn broek gepoept. Geeft niets, kan gebeuren.

Dan gebeurt er iets vervelends. De vader van vriendin Boadicea krijgt een telefoontje. Zijn broer en schoonzus gaan scheiden omdat zij heeft ontdekt dat hij al jaren vreemd gaat met een appel. Bob weet niet goed wat hij moet zeggen. Wil je nog een stroopwafel, kom, toe nou, ik heb ze vanmorgen vers gekocht bij de Vomar. Nee dank je, we moeten echt weer verder.

Tot zo ver een doodnormale zaterdag.

Nu is er haast bij want vrouw Klara moet ontspannen. Yoga, Pilates, Mindfulness, massage, lach-therapie, wandelen, joggen, boksen, boekclub en een puzzel leggen. Bob verzamelt inmiddels een tweede postzegel. Gaat wel lekker zo vandaag.

Het is nu half drie. [SK1] Even van het zonnetje genieten, met een drankje. He, he. Lekker zo. Even uitblazen. Lekker he, dat zonnetje, nou, we hebben toch weer mazzel, ja zeker, het is lekker zo, nou en of. Zo gaat dat nog een tijdje vrolijk door. Vrouw Klara heeft zo nog twee koetjes en Bob een stuk of wat kalfjes.

We willen wel langer luieren maar er is nog een hoop te doen. Het vergiet moet nog schoon. Een schoen gepoetst. Rekeningen betaald. En netjes in mapjes gestopt. Met een vinkje, betaald. Er moeten zorgen worden gemaakt. We geven te veel uit, we sparen niets. Zijn er geen betere banen?

Het nieuws moet worden bekeken. Wat een toestand in de wereld. Ik heb er genoeg van, laten we schakelen naar een kookprogramma. Leuke recepten met onverkrijgbare ingrediënten. Leuk hoor, leuk.

We zijn weer tien minuten verder. Bob lapt een raam. Zuigt stof. Klara ook natuurlijk. Niet Bart, die is heel intensief niets aan het doen. Doet hij goed. Ze poetsen een vaas en stoffen een lamp. Het is een mooie zaterdag. Vijf uur nu, tijd om te gaan koken. Een spruitje hier, een boontje daar. Met appelmoes. In dit huis eet iedereen wat de pot schaft! De pot schaft voornamelijk lekkere dingen. Zo zijn we dan ook wel weer, en dat is ons goed recht. De tijd dat we tulpenbollen moesten eten is voorbij! Hoera.

Na het eten was het vroeger Sesamstraat kijken. Maar ja, die tijden zijn voorbij, we zullen de grote problemen in de wereld nu zelf op moeten lossen. Bob gelooft het wel met die televisie. Hij gaat lekker naar de eettafel om nog een postzegel te verzamelen. Bart en Briesje hebben ruzie, om niets. Dus het valt allemaal nog mee, de wereld zal niet vergaan.

En toch heeft Bob de pest in. Zelfs na zo’n mooie, ontspannen zaterdag heeft Bob er de pest in. Het is zijn werk, hij kan het niet loslaten. Het blijft malen in zijn hoofd. En van de weeromstuit verzamelt hij pardoes een verkeerde postzegel. Verdorie, moet hij weer helemaal opnieuw beginnen.

Uit Dat Werkt Anders, Martin van Elmpt 2020

Na dagen niets of niemand tegen te zijn gekomen had Flier de Fluiter de moed opgegeven. Flier was zijn hele leven al een reizende troubadour, maar zo ver weg van alles was hij nog nooit geweest. Het leek er steeds meer op dat hij aan het eind van de wereld was beland. Of het begin.

Hij dacht erover om maar terug te keren. Ik kijk nog even wat er achter die bocht ligt, dacht hij, je weet maar nooit. Dat was een goeie keus. Vlak na de bocht stond aan de rechterkant van de weg een huisje. Er kwam wat rook uit de schoorsteen, er was iemand thuis. Fijn, hopelijk kan ik daar een warme maaltijd, een bed en goed gezelschap vinden. Flier liep naar het huisje en klopte op de deur. Die ging meteen open.

“Hallo”, zei Flier, terwijl hij aarzelend naar binnen stapte. “Ik ben Flier en kom in vrede. Is er iemand thuis?”

“Kom binnen”, zei een oude stem. Flier keek rond, verrast door wat hij zag. Het was een enorme rotzooi. Overal lag wel iets: kleding, vieze borden, veel paperassen en oude boeken. Er brandde een klein vuurtje en aan een tafel zat een oude man. Hij had een vriendelijke blik, maar was zelf al net zo verzorgd als zijn huisje.

“Ik zal even een stoel pakken”, zei hij en ging een ander kamertje binnen. Het duurde even voor de man terugkwam. Flier keek naar het enige schilderijtje dat aan een kale muur hing. Het was een kinderlijke voorstelling van een boom op een heuveltje. Een eenzaam tafereeltje.

“Die heeft mijn vrouw geschilderd, het is de enige herinnering die ik aan haar heb. En aan die boom. Kom, ga zitten.”

De stoel werd aan de tafel gezet en Flier nam plaats.

“Sta me toe me nog even niet voor te stellen”, zei de man. “Noem me maar Ad.”

“Dank, Ad, ik heb ver gelopen en lang geen stoel gezien.”

“Sorry voor de rotzooi. Er komen hier niet veel mensen, en om het voor mezelf netjes te houden kost me teveel moeite. Ik ben daar niet zo goed in.”

“Het is jouw huis, als jij je er maar goed bij voelt.”

Ad slaakte een zucht. “Ik heb niet veel keus. Ik heb nooit geleerd hoe het anders moet.”

Het bleef even stil.

“Heb je misschien wat te drinken, ik heb dorst als een paard.”

“Ja, natuurlijk. Wat ben ik een slechte gastheer. Dan komt er een keertje iemand en bied ik niets aan. Ik heb water en thee!”

“Thee is prima”, zei Flier. “En mag ik heel onbeleefd zijn en iets te eten vragen? Dit paard heeft ook honger. Dan hou ik je graag gezelschap en wil ik vanavond wel wat muziek maken, als je dat leuk vindt.”

“Ik eet wat de omgeving me te bieden heeft, vooral fruit, bessen en planten. Je kunt zeker mee-eten.”

“Fruit en bessen lijkt me heerlijk”, zei Flier die op een lekker gebraden konijntje had gehoopt.

Ad ging wat bordjes pakken en bracht een mand op tafel met fruit en planten. Het was een oude man, ouder dan Flier ooit was tegengekomen, maar toch leek hij bijna kinderlijk in zijn handelen. Alsof hij alles voor het eerst deed en overal over na moest denken. Hij zette een kop thee en kwam aan tafel zitten.

Ad at zwijgzaam, dus probeerde Flier een gesprek te beginnen.

“Waarom woon je zo ver en afgelegen in dit eenzame bos?”

“Ik heb vaak genoeg geprobeerd om tussen de mensen te leven, maar ik begrijp anderen nooit zo goed. En zij mij niet. Ik maak wel contact maar uiteindelijk ben ik eenzamer tussen de mensen dan als ik hier alleen zit. Al ben ik blij dat er eens iemand langs komt.”

“En mevrouw Ad?”

“Wij begrepen elkaar als geen ander, onze liefde was het mooist dat je kunt meemaken. Helaas is ze lang geleden gestorven. Ik mis haar elke dag.”

“Dat spijt me te horen. Ik dank je voor de thee en een maaltijd onder een dak. Ik ben ook vaak alleen, ik hou je graag gezelschap vanavond.”

“Ik beloof niet dat ik goed gezelschap ben, maar je bent welkom. Ik heb nog een kamer met een bed, als je vannacht warm wil slapen. Je zult het wel zelf moeten opmaken.”

Vanuit een hoek kwam een muisje aangelopen. Hij klom de tafel op waar hij voor Ad ging zitten. Ad straalde, lachte als een kind.

“Muis, daar ben je. Kijk, hier heb ik een stukje kaas voor je. Heb je mijn nieuwe vriend al ontmoet? Dit is Flier, hij blijft een nachtje slapen. Wel aardig voor hem zijn hoor!”

“Wat een leuke vriend is dit!” zei Flier, “Hoe heet hij? Of zij?”

Ad keek hem vragend aan. “Muis, hoe anders? Zo heet hij omdat ik hem zo genoemd heb.”

Duidelijk. De muis liep nu naar Flier en snuffelde op zijn gemak aan zijn vingers. Ad slaakte een kreet van verrukking.

“Dat heb ik hem nog nooit zien doen! Muis is erg eenkennig.”

“Volgens mij zijn hier bijna nooit andere mensen.”

“Nee, dat is waar, maar af en toe neem ik hem mee naar de stad. En soms heb ik hier een gast, net zoals jij nu. Muis is ouder dan je denkt.”

“Jij ook, volgens mij,”

“Ja, ik loop al een tijdje mee.” Ad slaakte een diepe zucht.

“Wil je weten waarom ik hier in mijn eentje zit?”

“Vertel maar, ik hoor het graag.”

Ad schraapte zijn keel.

“Ik ben nooit kind geweest. Letterlijk.”

Hij keek intens naar Flier maar die bleef aandachtig luisteren.

“Mijn eerste herinnering is dat ik mijn ogen opendeed en een bebaarde man mij in mijn neus aan het blazen was.”

“Daar heb ik ook altijd een hekel aan”, zei Flier droog.

Ad lachte een beetje. “Dat beeld zal ik nooit kwijtraken, die grote man met zijn diepe ogen, zo dichtbij. Ik schrok natuurlijk en hij deed een stap terug. ‘Welkom, mens, nu leef je’ zei hij en ik begreep zijn woorden maar niet de betekenis.

De man had me losgelaten en ik viel op de grond. Om me heen zag ik niets dan leegte. Ik keek naar mijzelf en zag iets dat leek op het lijf van die man tegenover me, alleen wat magerder en zwakker. Mijn herinneringen zijn nu wat vaag maar ik weet nog dat ik een tijd mijzelf oprolde en erg begon te rillen en huilen.”

Er stonden tranen in zijn ogen toen hij verder vertelde.

“Ik ben niet geboren, Flier, maar geschapen in het lijf van een volwassen man. De wereld was verder leeg, maar God ging snel aan de slag. Hij schiep een tuin vol planten en bomen met vruchten om te eten. Toen hielp hij me overeind en bracht me naar die tuin, mijn eerste stappen. Wat een sensatie was dat!

Ik had honger en nam wat hapjes van de vruchten die om mij heen te plukken waren. Ik verwonderde me over alles wat ik zag en voelde. God liet me even mijn gang gaan en ging toen voor me staan. En toen zei hij de woorden die me tot de dag van vandaag achtervolgen.”

Flier hing ademloos aan zijn lippen.

‘Je mag overal van eten’, zei hij, ‘behalve van die boom daar, die je leert wat goed en kwaad is. Als je van die boom eet zal je sterven!’”

Hij viel weer stil. “Daar kon je het mee doen”, zei Flier.

“Wat kon ik er mee? Ik hoorde zijn woorden wel maar begreep er niets van. Dat ik niet van die boom mocht eten, dat was duidelijk, maar waarom niet? Geen idee. Sterven? Nooit van gehoord.”

De muis was weggelopen maar kwam nu weer tevoorschijn. Hij snuffelde aan de vingers van de man, die zijn hand open deed zodat hij daar in een rolletje in kon slapen. Flier keek het geamuseerd aan. “Vertel verder, Adam,” zei hij.

“God schiep toen alle dieren om mij gezelschap te houden en ik moest ze een naam geven. Ik verzon de namen waar je bij stond. Leeuw, cavia, zebra, vlieg, arend, duif, varken en deze hier, muis. Op een gegeven moment ben ik in een diepe slaap gevallen.”

“En toen schiep God jouw vrouw,” zei Flier.

“Ja, ik werd wakker en daar was ze. Eva. Mijn maatje, mijn gezelschap, mijn eigen vlees en bloed.”

“Werden jullie meteen verliefd op elkaar?”

“Ben je gek? Ze was er gewoon. Fijn om gezelschap te hebben, maar veel verder ging het niet. Wij waren bij elkaar, zoals muizen en honden en eenden dat ook waren. Zo had God het kennelijk bedacht, en wij vonden daar niets van. We liepen door de tuin, we aten en we sliepen en dat was dat.”

“Zagen jullie toen veel van God?”

“Nee, niet. Na die eerste dagen begonnen we Hem een beetje te vergeten. Het begin was zo heftig en verwarrend geweest, veel te veel om te bevatten voor twee jonge mensen in een tuin. Ik had Eva wel verteld over die boom waar we niet van mochten eten, maar die begreep die woorden al net zo min als ik. En toen kwam die slang.”

De muis rilde en ging verliggen, alsof hij de woorden kon verstaan.

“Natuurlijk kun je van die boom eten, kijk eens hoe lekker die vruchten zijn!”, zei hij tegen Eva, “Willen jullie weten wat goed en kwaad is?” Ja, dat wilden we wel, nieuwsgierig als we waren geschapen. Maar God had gezegd dat we zouden sterven. “Nee hoor”, zei de slang tegen ons, “dat zegt Hij maar.”

“Toen heeft Eva wat vruchten gepakt en hebben we er van gegeten.” Die laatste woorden kwamen er bijna fluisterend uit.

Toen hij Flier weer aankeek biggelden de tranen over zijn wangen. Er klonk een snik en tegelijk een lach.

“Het was geweldig, Flier, geweldig. Ik keek Eva in de ogen en zoiets moois had ik nog nooit gezien. Ik was verliefd, en zij op mij! Ik heb nooit de woorden kunnen vinden om dat moment te beschrijven. Hoe mooi was onze liefde, de tuin van Eden, het leven zelf!”

Weer viel hij stil, maar niet lang. Hij verstrakte.

“En toen kwam God weer opdagen. We schrokken en wilden niet dat Hij ons naakt zag, onze liefde was van ons. Dus hebben we wat grote bladeren om ons heen geslagen en wachtten we af wat komen ging. Ik weet nog dat we elkaar angstig aankeken en goed vasthielden, want we hadden ons niet aan Gods gebod gehouden en nu begrepen we dat.”

Flier zat op het puntje van zijn stoel.

Hij kwam, hij zag. Hij ontstak in woede. Vreselijk. “Weten jullie wel wat jullie hebben gedaan?”, riep Hij. “Ja, nu wel”, zei Eva, die veel moediger was dan ik. Ik zal nooit weten of God dat heeft gehoord. De straf was onverbiddelijk. Kinderen baren kon alleen in pijn. We moesten nu hard werken om land te verbouwen voor een bestaan. En we werden de tuin uit verbannen.”

Alleen het knapperende vuurtje was te horen.

“Zo goed en zo kwaad als het kon hebben we toen een leven opgebouwd. Het was zwaar, maar we hadden elkaar. Onze liefde bleef overeind en werd alleen maar sterker. We kregen kinderen en waren daar gelukkig mee. Tot de grootste schok kwam.”

“Wat was de grootste schok?”

“De straf was niet alleen voor ons. De straf was voor alle mensen.”

Het muisje was op zijn gemak tussen de rotzooi aan het snuffelen. Flier zat met zijn armen over elkaar. “Ja, dat hebben jullie goed gedaan. Nog bedankt. Waarom die zonde, Adam, niet erg handig.”

Adam stond op, met zijn rug naar Flier. “Denk je dat ik daar nooit over nadenk? Elke dag stel ik me die vraag.”

Flier aarzelde. “Je hebt inmiddels wel geleerd wat fout is.”

“En goed, Flier, vergeet dat niet. We hebben ook geleerd wat goed is.”

“Hoe is het verder gegaan met jullie?”

“God kwam zijn belofte na. Ons leven samen was lang en hard. We kregen kinderen die hun eigen fouten maakten, je zult de verhalen gehoord hebben. Heel tragisch allemaal, ik mis Abel nog steeds, Kain deed ook alleen wat hij dacht dat het beste was. Ik heb dan van die vrucht gegeten, maar ik ben inmiddels steeds minder zeker van goed en fout.”

“En Eva?”

“Ze heeft een lang leven gehad, en we zijn samen gelukkig geweest. Maar God had toch gelijk gehad, uiteindelijk is ze gestorven.”

“Maar jij niet!”

“God had nog een verboden boom in de tuin gezet, die van het eeuwige leven. Daar had ik wat van gegeten, wist ik veel. De vrucht was niet lekker, dus heb ik het Eva nooit aangeboden, tot het te laat was. Dit heb ik zelfs God nooit verteld.”

”En hier ben je dus nog steeds, in je eentje. Hoe heb je die zondvloed toen eigenlijk overleefd?”

Nu lachte Adam echt. “Ach Flier, je moet niet alles geloven wat ze zeggen.”

“Nee, dat zal wel niet. Eerlijk gezegd heb ik al die verhalen met een korrel zout genomen, maar nu zit ik hier in een huisje met jou, Adam. En jij zegt dat je nooit een eerlijke keus hebt gehad.”

“Jij bent Flier de Fluiter, niet? Je komt en gaat, wanneer en waarheen jij dat wil, en bent al net zo alleen als ik. Voel je je vrij?”

“Zeker, niets of niemand zegt me wat te doen. Zolang ik maar wat kan eten en drinken ben ik helemaal vrij in mijn doen en laten.”

“Ook vrij van jezelf?”

“Ik ben wie ik ben. Als ik een huisje en een vrouw wilde zou ik dat wel zoeken, maar dat wil ik niet. Zo ben ik geboren, of gevormd.”

“Juist, Flier. Denk daar maar eens over na. Ik ga naar bed, daar is jouw kamertje, je vindt wel een kussen en een deken. Welterusten.”

Het was de eerste keer in lange tijd dat Flier in een bed had gelegen maar hij kon de slaap maar moeilijk vatten. Het verhaal van Adam had hem diep geraakt. Het werd al bijna licht toen hij uiteindelijk weg doezelde met het beeld van een man die in zijn neus blies. Hij werd wakker van Adam die hem zachtjes schudde.

“Opstaan luilak, ik heb een ontbijtje voor je.” zei hij vriendelijk.

Op de tafel stond wat brood en kaas. Adam had zijn best gedaan de boel op te ruimen.

“Dank je, Adam. Je hebt hier best een gezellig plekje maar het huis mist een zorgzame hand.”

“Eva was hier al even slecht in als ik. Ik leer het nooit, denk ik.”

“En je wilt echt niet wat dichter bij andere mensen wonen? Dan is er vast wel iemand te vinden die je wil helpen. En niemand hoeft te weten wie je bent.”

“Dat weet ik. Ik heb het geprobeerd. Maar waar mensen zijn, zijn regels en wetten en word je gezegd wat je wel en niet mag. Daar ga ik niet zo goed op.”

Adam had een stukje kaas op een bordje gelegd. Daar kwam het muisje. Hij liep er recht naartoe, tot Adam een vinger opstak. Het muisje ging zitten en keek Adam verwachtingsvol aan.

“Dit heb ik hem geleerd. Knap hè? Het is maar een muis.”

Het muisje bleef zitten tot Adam de andere kant op keek. Toen rende hij snel op het stukje kaas af dat hij weg begon te peuzelen.

“Eens een muis, altijd een muis. “ zei Adam zonder te kijken.

Flier bleef nog een tijdje hangen en hielp Adam om de boel op te ruimen en schoon te maken. Er werd niet veel meer gezegd. Het was tijd om weg te gaan. Flier en Adam keken elkaar wat ongemakkelijk aan.

“Met de kennis die je nu hebt, zou je het dan weer hebben gedaan?”

Adam lachte. “Dat is een paradoxale vraag. Maar laat ik dit zeggen, ik heb er geen spijt van. Het heeft ons mens gemaakt, en mijn goede tijd met Eva zou me nog steeds alles waard zijn.”

Flier knikte en stapte de deur uit.

“En jij Flier, zou jij het hebben gedaan?”, riep Adam hem na.

Even moest Flier daarover nadenken. Niets menselijks is mij vreemd.

Hij ging het pad af en keerde zich nog één keer om. “Het ga je goed, Adam.”

Een draak had zich in het rijk van koning Drieneus gevestigd en de koning was daar niet blij mee. De draak plunderde en joeg zijn onderdanen angst aan en dat was niet goed voor zijn reputatie. Dus wat deed koning Drieneus? Hij liet op een dinsdag bekendmaken dat wie hem van die draak kon verlossen beloond zou worden met een kamerplant, een kus van de koningin en een stuk land om een huis op te kunnen bouwen.

Er waren die dag 11 ridders in de stad. Ridder Hagelbert, ridder Roel met het Grote Oog, ridder Prietpraat, ridder Dave, ridder De Pidder, ridder Alonso de Lankmoedige, ridder Mordred de Zwarte, ridder Bakker, ridder Vlodzsienki, ridder Big Mama en ridder Spuit Elf. Die ridders, die zagen hier wel wat in. Die kamerplant was wel geinig, die kus van de koningin, nou ja, niet voor niets was de koning daar zo gul mee, maar dat stuk land, dat was wat waard!

Gezwind, zoals ridders dat doen, gingen ze op zoek naar de draak, niet gezamenlijk natuurlijk, maar ieder op zijn eigen manier, hopende snel die draak te verslaan en de prijs te kunnen opeisen. Hoe versla je een draak? Met pijl en boog, één welgemikt schot precies tussen het linkeroog en rechterelleboog, de bekende zwakke plek, het kan eigenlijk niet misgaan.

Goed, je ziet het al aankomen natuurlijk, en als je het niet ziet moet je even opletten want ik ga het nu vertellen.

Door het spoor van vernielingen was het niet moeilijk de draak te vinden, rustig slapend in een open plek in een bos. De elf ridders (ik ga hun namen hier nu niet nog een keer noemen) kwamen tegelijk van verschillende kanten door het bos geslopen, spanden hun bogen, en op precies hetzelfde moment schoten ze hun pijlen af op de slapende draak die nooit geweten heeft wat hem was overkomen.

Oh jee.

Wie had de draak nu verslagen? Allemaal eigenlijk. Dus wie kon de prijs opeisen? Ja, allemaal dus. En dat deden ze. Hup, terug naar de koning.

Elf ridders kwamen, tegelijkertijd, de grote hal van de koning binnen denderen en beweerden dat ze allemaal recht hadden op de beloning. De koning keek naar zijn waarheidszegger, en die kon bevestigen, ze spraken de waarheid, ze hadden allemaal, op hetzelfde moment, de draak verslagen. Ze hadden inderdaad allemaal recht op de beloning. De koning dacht even na. Elf kamerplanten, dat was nog wel op te hoesten, en zijn vrouw zou allang blij zijn met elf ridders, maar elf stukken land! Dan had hij die rotdraak net zo goed zelf kunnen doden. Nou ja, mijn woord kan ik ook niet breken, ik improviseer wel wat.

“Dank moedige ridders, jullie hebben me een hoop hoofdpijn bespaard. Jullie hebben allemaal recht op de beloning, er is geen reden om te kibbelen. Als je je morgen bij mijn secretaris meldt zal hij het verder afhandelen. Laat me nu alleen”

Zo geschiedde. De elf ridders kregen allemaal een stekkie van dezelfde plant, en een eigendomsbewijs van een mooi stuk grond aan de andere (verste) kant van het rijk. Vol verwachting zat de koningin in het kamertje naast de secretaris om haar deel van de beloning uit te kunnen delen, maar geen van de ridders nam de moeite en voor zover ik weet zit ze daar nog.

Het was ongeveer een week rijden naar de verste uithoek van het rijk en ook nu reden de ridders daar allemaal afzonderlijk heen, want vrienden zouden het nooit worden. Ze hoopten zelfs dat ze ook geen buren zouden worden want ze konden elkaar niet uitstaan, maar bij aankomst (ze kwamen weer allemaal precies tegelijk aan) bleek de situatie erger dan gedacht. De gewiekste koning had ze allemaal hetzelfde stuk land gegeven! Zeker, een stuk land op een geweldig mooie plek, maar maar net groot genoeg voor één huis, zeker niet elf. Laat staan voor elf ridders die een hekel hadden aan elkaar.

Ze stonden er allemaal beteuterd naar te kijken, hun mooie stukje land. Wat nu? Moe van een lange reis gingen ze eerst maar naar de nabijgelegen herberg, gelukkig had die wel gewoon elf kamers, om dit verhaal niet nog ingewikkelder te maken.

’s Avonds zaten elf ridders, ridder Hagelbert, ridder Roel met het Grote Oog, ridder Prietpraat, ridder Dave, ridder De Pidder, ridder Alonso de Lankmoedige, ridder Mordred de Zwarte, ridder Bakker, ridder Vlodzsienki, ridder Big Mama en ridder Spuit Elf, beteuterd aan elf tafeltjes een hapje te eten. Ze hadden alle elf een stekje van een geinige kamerplant op tafel gezet.

Nou wil het toeval dat er ook een bos-elf in de gelagkamer aanwezig was, van het soort dat heel erg van kamerplanten houdt. Hij zag dat met die elf ridders een tijdje aan en ging uiteraard, onopvallend een praatje met ze maken. De ridders deden vooral hun best om niet naar elkaar te kijken dus ze hadden niet in de gaten dat de bos-elf alle tafeltjes afging. Een kort fluistergesprek, een handdruk, een soort van tekening werd overhandigd, de bos-elf pakte het stekkie in zijn knapzak en hup naar het volgende tafeltje. Aan het eind van de avond was de elf 11 stekkies rijker, hadden de ridders lekker gegeten en gingen één voor één, met iets meer zwier en vrolijkheid dan aan het begin van de avond, naar bed. Morgen ging het allemaal goedkomen.

Ridder Spuit Elf werd het eerst wakker. Ik weet, het is een vreemd verhaal. Zonder zelfs maar zijn tanden te poetsen snelde hij naar het stuk land, waarvan hij wist dat daar nu zijn zelfontworpen huis zou staan de prijken. Dat had de bos-elf immers beloofd, in ruil voor het stekkie zou hij in één nacht van toverkracht zijn huis daar neer zetten. Hij had hem zelf zijn tekeningen gegeven. Als ze het huis van ridder Spuit Elf zouden zien zouden die andere ridders ook vanzelf wel afdruipen. Vol verwachting kwam hij aan.

Vol van dezelfde verwachtingen kwamen de andere ridders ook aan. De bos-elf had zijn woord gehouden. Aan allemaal. De oppervlakte van het stuk werd in beslag genomen door elf deuren met trappen die volgens een ingewikkeld patroon naar elf huizen leidden die op een krankzinnige manier, dwars door en op elkaar gestapeld waren. Te hoog en te breed, je had het gevoel dat het gevaarte elk gevoel om kon vallen. Deuren, ramen, balkonnetjes, torentjes, schoorstenen, keukens, slaap en woonkamers, alles dwars door, op en in elkaar, veel privacy zou je er niet hebben.

De ridders keken elkaar aan. Voor het eerst in dit verhaal. Veel humor hadden ze niet, ze konden er niet om lachen. Maar ja, om elkaar hier nu voor te bevechten was ook zoiets. Boos schudden ze hun gebalde vuisten naar elkaar, ze riepen in koor heel hard “poep”, en toen zijn ze hun eigen weg maar opgegaan.

En dat, waarde gast, is het verhaal achter ons prachtige hotel, u kunt de receptie vinden bij dat ronde uitstulpsel aan de linkerkant, ontbijt is tussen 7 en 10, we wensen u een fijn verblijf.

Mijn naam is Flier de Fluiter, erg dapper ben ik niet

Mijn wapen is mijn instrument, mijn strijdkreet is mijn lied

En als de mannen vechten dames, dan ben ik uw kornuit

Dan ben ik bij u en laat zien, hoe ik flierefluit

Mijn naam is Flier de Fluiter, of Vla in het Sanskriet

Mijn moeder was een edelvrouw, mijn vader kierewiet

Ik speel op straat, en als u wil dan speel ik bij u thuis

Dan geef ik een privéconcert, ver weg van dit gespuis

Mijn naam is Flier de Fluiter, ik reis van hier naar daar

Ik vertel dan mijn verhalen, ik ken er wel een paar

Ik praat van verre oorden, en soms ook van dichtbij

Dat maakt voor het verhaal niet uit, ze gaan altijd over mij

Mijn naam is Flier de Fluiter, ik speel de fluit en luit

Wie mijn verhalen niet gelooft die zoekt het zelf maar uit

Ik vraag niet om een aalmoes, ik vind uw lach al goed

Maar als u toch geld over heeft gooi dat dan in mijn hoed

Als mij iets over mijzelf wordt gevraagd probeer ik meestal eerlijk en oprecht antwoord te geven. Dit wordt eigenaardig gevonden. Het is beleefd om een vraag te stellen, het is onbeleefd om ook antwoord te geven. De ander heeft zich al half afgewend, druk met iets heel belangrijks, en wordt onverwacht opgehouden voor een uitleg waarvoor hij of zij volstrekt geen belangstelling heeft. Je hebt de ongeschreven regel overtreden. Het enige antwoord dat verwacht en geaccepteerd wordt is positief en bestaat uit één woord.

“Hoe was jouw weekend?”

“Goed.”

‘Heel goed’ kan ook, maar komt al gevaarlijk dicht bij een gesprek en dient onverschillig te worden uitgesproken, zodat er geen vervolgvraag hoeft te komen. Een negatief antwoord is uit den boze want daar zit een verhaal achter en de ander is nu verplicht daar naar te vragen. Een daadwerkelijke beschrijving van hoe het weekend was is ronduit lomp en brutaal. Wie denk je wel dat je bent om mij jouw ervaring te vertellen, bemoei je met je eigen zaken!

Het kan ook dat de vraag wordt gesteld als inleiding om zelf te gaan vertellen:

“Hoe was je vakantie?”

“Geweldig, we zijn naar Griekenland geweest, zo mooi….”

“Wij gaan elk jaar naar Zuid Frankrijk, we hebben daar toch een mooi plekje gevonden!”

Ook hier is het belangrijk om niet te proberen over jouw vakantie te vertellen, dit wordt niet op prijs gesteld. Gelukkig is het in dit geval niet waarschijnlijk dat je er een woord tussen krijgt.

De vervelendste vraag is ook meteen de vraag die het meest misbruikt wordt: “Hoe gaat het?”. Dit is meestal niet zozeer een vraag maar een groet waar maar één beleefd antwoord op mogelijk is: “Goed, en met jou?” Deze tegenvraag kan rustig genegeerd worden, beide partijen kunnen nu hun eigen gang weer gaan. Ik heb hier moeite mee. Als je iets vraagt wil ik een echt antwoord geven, standaardzinnen zijn vermoeiend. Het is hier namelijk mogelijk een grap te maken:

“Hee Martin, hoe gaat het?”

“Dat weet ik nog niet”

Dit is leuk, er kan even gelachen worden en geeft de vraagsteller de kans snel door te lopen. Helaas kan je dit niet te vaak doen, de lol is er dan gauw vanaf, en het elke dag verzinnen van iets origineels kost veel energie en schept onrealistische verwachtingen.

In Amerika vragen ze vaak “Hey, what’s up?”. Ik ga daar maar niet meer heen.

Pas echt vervelend wordt het als het daadwerkelijk niet goed met je gaat, en al helemaal als je daar hulp bij nodig hebt. Nu is dit niet alleen een probleem op het werk, maar bij iedereen die de vraag, ook als dat oprecht is, aan je stelt.

“Goeiemorgen, Hoe gaat het?”

Bij je partner wil je eerlijk zijn, maar die wil je misschien niet al te ongerust maken

Bij je vrienden wil je niet constant de party poopen

Bij je baas moet je energiek blijven

Bij je collega’s moet je niet zeuren

Bij je dokter krijg je maar tien minuten

Bij je psycholoog moet je zo heel nauwkeurig zijn

\Bij je Arbo dokter moet je oppassen

In de winkel wil je snel doorlopen

En de buren roddelen het antwoord zelf wel bij elkaar

Hoe gaat het? Moeilijke vraag.

Ik beken dat ik het zelf natuurlijk ook doe, als groet een onverschillige vraag stellen. Gisteren nog, kwam ik een man tegen die ik al een tijd niet had gezien. “Hi Erwin, hoe gaat het?” Als antwoord kreeg ik een niet onsympathiek soort grom. Ik kon gewoon door lopen.

Niet iedereen is voor dit soort simpele sociale interacties in de wieg gelegd, sommige mensen denken er te veel over na. Ik ben zo iemand. Maar zo zit ik nou eenmaal in elkaar, en als ik dat niet zou doen... dan gaat het dus niet goed. En dat ga ik dan ook gewoon maar zeggen.

“Hoe gaat het?”

“Dat hangt helemaal af van hoe je naar mijn antwoord luistert.”

Een man met een accordeon en een groep lachende, flirtende jongedames met twee officieren. Ze dragen Duitse uniformen, maar het had net zo goed een willekeurige vriendengroep kunnen zijn op een bedrijfsuitje, zoals die ook nu nog overal plaatsvinden. Gewone mensen die plezier maken met elkaar.

Ik laat deze foto vaak zien aan het einde van mijn tour naar Westerbork. Ik noem dit de engste foto van de Tweede Wereldoorlog die ik ken.

De foto komt uit een album van Karl-Friedrich Höcker, met 116 foto’s die hij op zijn werk maakte. Deze werd genomen tijdens een zondagmiddag in de zomer van 1944, tijdens een uitstapje van personeel van Auschwitz naar Solahütte, een recreatieplek aan een meer niet ver van het kamp.

Na afloop gingen deze vrolijke officieren, artsen en medewerkers weer terug naar hun werk.

Het was een drukke zomer geweest. Honderdduizenden Joden waren vanuit Hongarije naar Auschwitz gedeporteerd. Daar werd bij aankomst beslist wie nog een tijd kon werken en wie, veruit de meesten, direct werd vermoord. De gaskamers draaiden onafgebroken. Een ontspannen middag was blijkbaar verdiend.

In het album, dat pas in 2007 opdook, staan ook unieke foto’s van het kamp zelf, waaronder beelden van de selectieprocedure waarbij artsen in enkele seconden bepaalden wie naar de barakken ging en wie naar de gaskamers. Die foto’s zijn nu in Auschwitz te zien.

Maar waarom vind ik juist deze foto de engste?

Omdat dit geen foto van agressieve of gevaarlijke mensen is. Het zijn mensen die lachen, flirten, muziek luisteren en genieten van een vrije middag. Natuurlijk zaten er beruchte sadisten tussen, zoals Josef Mengele en Josef Kramer, maar de meesten waren geen karikaturen van het kwaad. Het waren gewone mensen die na de oorlog vaak gewoon verder leefden.

Mensen met gezinnen. Met ouders, kinderen, vrienden en geliefden.

Dat is wat mij bang maakt. Niet dat mensen monsters kunnen zijn, maar dat gewone mensen verschrikkelijke dingen kunnen doen en daar ondertussen mee leren leven.

Ook nu gebeuren er dingen waarvan ik nooit gedacht had ze nog mee te maken. En dan kijk ik naar deze foto. En dan word ik bang.

.

De lucht was grijs en koud en het miezerde een beetje. Niet genoeg om het regen te noemen maar na een tijdje werd je er wel kletsnat van, en Flier was kletsnat. En koud. Hij had al de hele dag gelopen, en gisteren en de dag daarvoor ook. Zonder iemand tegen te komen, en zijn humeur was er niet beter op geworden. Hij vroeg zich wel eens af waarom hij hier liep, en niet lekker in een huisje zat met een knapperend haarvuur en een brave vrouw die een warme maaltijd voor hem maakte. Maar dat had nooit zo bij hem gepast, Flier was nu eenmaal een Fluiter, van hier naar daar, op zoek naar wie weet wat. Vandaag was hij daar niet zo blij mee.

Hij kwam bij een smalle brug over een kabbelend riviertje. Gelukkig was daar dat bruggetje, want anders had hij ook nog eens natte voeten gekregen. Aan het begin van de brug was een bordje getimmerd. “Ga terug”, stond er op. Ga terug? Nou, dat dacht ik toch niet, dacht Flier. Wat een raar bericht was dat, wie zou dat opgehangen hebben? Er was maar één manier om daar achter te komen. Met iets meer energie stak hij het riviertje over.

Iets verder hing nog zo’n bordje aan een boom. “Kssst” stond erop. Niet heel angstaanjagend. En later nog één, “Weg wezen.” en zo waren er meer bordjes. “Het is hier naar”, “De dood wacht u als u verder loopt”, “Gratis pannenkoeken de andere kant op”. Flier werd alleen maar nieuwsgieriger.

Hij kwam op een open plek met in het midden een gat met een touw en een mand. Flier keek over de rand van het gat. Hij zag niet veel, maar kon een zacht geneurie horen. Er zat daar iemand.

“Hallo!” zei Flier. Niet erg origineel maar hij was koud en nat, laten we dat niet vergeten.

Het werd meteen stil. Flier riep nog maar eens. “Hallo, wie is daar?”

Er klonk een krakerig gekerm uit de diepte. Flier boog zich wat verder over de put met zijn hand aan zijn oor.

“Wat zegt u?”

“Ga weg. Kssst! Wat een prikkels, ik word er gek van. Verdwijn, stuk onbenul, heeft u de bordjes niet gezien?”

“Wat is uw naam? Waarom zit u zo in de put?”. Flier liet zich niet zomaar wegjagen.

“Mijn naam ben ik vergeten en ik zit in de put omdat ik uit de put nog meer in de put zit!“

De man had duidelijk tijd gehad hierover na te denken, al begreep Flier er niet veel van. Hij keek op en zag een vrouw zijn kant op komen. Een mooie vrouw, Flier voelde zich meteen een stuk minder koud.

“Kijk aan”, riep ze van verre, “iemand die zich niet heeft laten wegjagen. Wie ben jij en wat doe je hier? “

“Ik ben Flier en ben me hier vooral aan het verwonderen over de man die in de put zit.”

“Dat is mijn man, hij is zelf zijn naam vergeten en ik vind dat wel best. Mijn naam is Maartje.”

Flier stond op en nam een buiging met een zwier van zijn hoed. “Aangenaam Maartje. Zorg jij voor deze gek in zijn put?”

“Ja. We hadden een goed leven samen, druk, vrolijk, drie kinderen en een hond. Toen werd hij depressief. ‘Elk jaar gaat zo snel, nu is het alweer winter’, zei hij dan. ‘Voor ik het weet zijn we oud en gaan we dood.’ ‘Ja, als je lol hebt gaat de tijd snel’, zei ik dan. Daar dacht hij over na en na een tijdje nam hij een beslissing. ‘Maartje, je hebt gelijk. Als je lol hebt gaat de tijd snel. Maar ik wil van elke minuut van mijn leven genieten. Of niet genieten. Ik heb besloten mij de rest van mijn leven te gaan vervelen, zodat de tijd langzaam gaat, en ik niet zo snel doodga.’”

“Een verfrissend idee”, zei Flier, bedachtzaam. “En toen is hij in die put gaan zitten?”

“Ja, 10 jaar geleden. Ik geef hem elke dag water en brood en mag niets zeggen zodat hij zich onwaarschijnlijk verveelt en de tijd langzaam gaat.”

“En jij?”

“Voor mij mag de tijd wel wat sneller gaan. Waar ga jij heen?”

“Ik zoek een warme plek vannacht.”

“Zoek niet verder. Ik heb een open haard, een warme maaltijd en een bed.”

Flier keek even naar beneden de put in, waar nog altijd gekerm en geklaag uit klonk. ‘Fijn Maartje, we leven maar één keer.”

Maartje deed haar brood en water in de mand en takelde dat naar beneden de put in. Ze gaf Flier een arm en nam hem mee richting haar huis. Na een paar passen keerde Flier zich om. Hij liep terug naar de put en kon het niet nalaten.

“Hee, oude man. Ik ga met Maartje mee naar huis, het zal gezellig zijn. Als je daar maar goed aan denkt zal deze nacht nog langer duren voor je. Precies wat je wilt. Misschien blijf ik een paar nachten. Graag gedaan!!!”

Vanuit de put klonk een zacht gekerm en toen een ijselijke schreeuw. Flier had weer een goede daad gedaan.